13. Mart. 2012 tarihinde Okan Üniversitesi Bilişim Seminerleri 2012kapsamında gerçekleştirilen E-ticaret konulu seminerimizin konuğu Neticaret.com Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Arif Sarı idi. Seminerin açılışında Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gonca Telli Yamamoto bu seminerler hakkında bilgi verdi. Seminerlerin tüm organizasyon ve detaylandırılmasının Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri Bölümü öğrencileri tarafından yapıldığını ifade eden Yamamoto e-ticaret konusunun artık alışveriş alışkanlıkları arasına girdiğini ve sektörün büyüme trendinde olduğunu da ekledi.
Daha sonra Sn. Arif Sarı Neticaret.com ile ilgili kısa bilgi vererek sunumuna geçti. Neticaret.com 2001 yılında kurulmuş olan ve merkezi Mecidiyeköy’de bulunan bir e-ticaret sağlayıcısı bir şirkettir.
Sn.Arif Sarı sunumunda bilgi işlem ağlarıyla gerçekleştirilen ekonomiye elektronik ticaret (e-ticaret) dendiğini ve e-ticaret ile geleneksel ticaret arasındaki farkları açıkladı. Bu farklar;
1) Geleneksel ticarette satıcıyla alıcı aynı ortamda bulunmak zorundayken e-ticarette böyle bir zorunluluk yoktur.
2) Geleneksel ticarette ürün ve iş gücü kavramları önemliyken e-ticarette yetenek ve bilgi ön plana çıkmaktadır.
3) Geleneksel ticarette fiziki ödeme araçları kullanılırken e-ticarette bunların yerini e-ödeme araçları almıştır.
Sn. Sarı e-ticarete ilişkin olarak aşağıdaki gelişimlerin yaşadığını da ifade etmiştir.
- İlk ciddi e-ticaret sitesi, 1995 yılında ‘amazon.com’ adıyla ABD’de açıldı.
- 2000 yılına gelindiğinde ABD’deki e-ticaret işlem hacmi 39 milyar dolardı.
- Türkiye, e-ticaret kavramıyla ilk kez 1994 – 1995 yıllarında tanıştı.
- O yıllarda Türkiye’deki internet teknolojisi zayıf olduğundan dolayı e-ticaret kavramı az kişi tarafından biliniyordu.
- Türkiye’deki ilk e-ticaret sitesi, ‘infoshop.com’ adıyla 1998 senesinde hizmete girdi. İki sene sonra ‘hepsiburada.com’ adını alan sitenin şu andaki pazar payı
%40’tır.
- Bugün itibariyle 4000’e yakını kurumsal olmak üzere tahminen 7000 civarında e-ticaret sitesi faaliyetini sürdürmektedir. Bunların; %67’si İstanbul menşeli, %12’si Ankara ve İzmir menşeli, %21’i ise diğer şehirlerde menşelidir.
E-ticaret’in Türkiye’deki gelişimi konusunda da 1994 –1995 yılları arasında e-ticaretin yeni bir kavram olduğunu 2000’de İnternetin yaygınlaşmasıyla, e-Ticaret’e yatırımın arttığını, bu yatırımların ağırlıklı B2B alanında gerçekleştiğini belirtmiştir. 2005 yılında ADSL, fiber internet kullanımı ile konunun çok geliştiğini ifade eden Sarı bu tarihten sonra e-ticaret maliyetlerinin düştüğünü ve sanal mağaza sayısının arttığını söylemiştir. 2009’da ise oyuna giren sosyal medyanın etkisi ile e-ticaretin bir endüstri olduğunu ifade etmiştir.. 2011de 7000 e-Ticaret sitesi, 114 milyon işlem ve 22 milyar TL hacimlik bir ticaret gerçekleştirdiğini
2012 – 2013 yıllarında da Mobil dünya ile e-Ticaret buluşacağını ve e-ticaretin hayatımızın bir parçası olacağını düşünmektedir. Günümüzde internetten alışveriş yapanların yaş dağılımlarına bakıldığında;
- %50sinin 23 – 30 yaş
- %34’ünün 34 – 40 yaş aralığında olduğunu belirten Sarı;
İnternetten alışveriş yapanların %63’ünün erkek- %37’sinin kadın olduğunu ve bu kişilerin
%59’nun çalışan, %13’nün serbest ve %26’sı işsizdir.
İnternette alışveriş yapma nedenlerini ise %25’in ucuz fiyat, %21’nin zaman tasarrufu ve
%20‘sinin ürün çeşitliliği olduğunu internetten alınan ürünlerin ise; %27’sinin PC-elektronik, %13’ünün kitap, giyim ve %10’un üyelik / abonelik olduğunu belirtmiştir. İnternetten yapılan alışverişlerdeki ödeme tercihlerinde başı %83 ile kredi kartı ödemeleri çekerken %16 havale ile ve %1 mobil ödeme ile gerçekleşmektedir.
İnsanlarının herhangi bir alışveriş öncesinde araştırma yapılan kaynakların başında %58 ile İnternet başı çekerken %17 arkadaşa sorma – mağazada inceleme ve %8 de dergi – gazeteden yaralanmaktadır.
E-ticaretin yıllara göre avantajları aşağıdaki gibi olmuştur.
- Tüketiciye kolay ve pratik ürün bilgileri sunabilme – 2005
- Stok maliyetine girmeden ticaret yapabilme – 2006
- e-Ticaret, ekonomik bir ticaret modelidir. – 2006
- Düşük maliyetle reklam ve tanıtım – 2006
- Rakiplerine göre pazarda daha etkin olabilme – 2007
- Daha etkin müşteri hizmetleri faaliyetleri – 2008
- Pazar çok büyük; pazar, artık lokal değil global! – 2008
E-ticaret’in başlıca riskleri ise :
- Teknoloji güvenliği (Firewall, IDS / IPS vb.)
- Kredi kartı güvenliği (SSL)
- Fraud (sahte, çalıntı kart ile alışveriş) gibi konulardır.
E-Ticaret Modelleri sıralanacak olursa :
1) B2B (Business to Business):
- Üretici - toptancı - dağıtımcı - bayi kanalı - yetkili servisler vb. kurumdan kuruma yapılan e-Ticaret modelidir.
- Kapalı devre e-Ticaret modelidir. Halka ve tüketiciye açık değildir.
2) B2C (Business to Customer):
- Üretici - toptancı - dağıtımcı - bayi kanalı - yetkili servisler vb. kurumdan müşteriye yapılan e-Ticaret modelidir.
- Halka ve tüketiciye açıktır. Çok dil seçeneği varsa dünyaya açıktır.
3) C2C (Customer to Customer):
- Tüketiciden tüketiciye satış yapan e-ticaret modelidir.
- Halka ve tüketiciye açıktır. Çok dil seçeneği varsa dünyaya açıktır.
- Örneğin; - gittigidiyor.com, - sahibinden.com
4) Fırsat Siteleri:
- Aslında B2C modelidir.
- Ürün ve hizmet sağlayıcıların yaptıkları yüksek oranlı kampanya ve kelepir fiyatlı ürünlerin satıldığı sitelerdir.
- B2C’ye göre en temel farklar; ürün ve hizmetler genellikle süreli ve adetlidir.
- Son 2 yılda parlak bir dönem yaşamıştır ancak sektör doyuma ulaşmıştır.
- Örneğin; - grupanya.com - sehirfirsati.com
5) Özel Üyelik Siteleri:
- Yine bir B2C modelidir.
- Yine çok düşük indirimlerle yapılan sitelerdir.
- Türkiye’de kendini ‘seçkin’ bir ortama üye olduğu hissi vererek satış yapan e-Ticaret siteleridir.
E-Ticaret Nasıl Yapılır?
1) Hedef ve Strateji Belirleme:
a) Hedef kitle belirleme
b) İş stratejisi belirleme
c) Sanal mağaza altyapısı
d) Ödeme altyapısı
2) e-Ticaret Sitesi Hazırlama:
a) e-Ticaret sayfası hazırlama
b) Tasarım
c) Yayınlama
3) Online Satış:
a) Güvenlik
b) Ödeme altyapısı ve ödeme sistemleri
c) Sipariş ve sipariş takibi
4) Pazarlama ve Süreklilik:
a) Arama motoru faaliyeti
b) Reklam (banner) çalışmaları
c) Toplu mail faaliyetleri
d) Fiziki materyallerle reklam
e) Sosyal medya çalışmaları
f) Ürün arama siteleri entegrasyonu
g) Kampanyalar
Sektör Paydaşları: Tedarikçiler, Bankalar, Kargo Şirketleri, Arama Motorları, Teknoloji Hizmet Sağlayıcılar, Ödeme Sistemleri olarak ifade edilmiştir.
Seminer sonunda Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri Bölüm Başkanımız Prof. Dr. Murt Esin tarafından Sn. Arif Sarı’ya rektörümüz Prof. Dr. Şule Kut adına bir plaket sunulmuştur.
Yazıcılar:
Nazmiye ERSÖZ, Tuğçe ERDOĞAN, Furkan ÖZEN
