Koronavirüsün Pazarlamaya Etkisi

Son zamanlarda gerçekliğini tam olarak algılayamadığımız küresel ölçekli bir durumla karşı karşıyayız. Koronavirüsün yaşama ve iş dünyasına etkisi de olacak. Çünkü dünya bir milat yaşıyor. Bundan sonra “Korona Öncesi” ve “Korona sonrası” sözlerini sıkça duymaya hazırlanın. Örneğin 2020'liler “Korona Nesli” olarak çıkacak. Alışveriş, tutundurma, fiyat, ürün, tedarik, tüketim alışkanlıkları, tüketici davranışı değişecek mi, şirketler ve müşteriler nasıl dönüşecek?

Mobil Pazarlama

20. Ulusal Pazarlama Kongresi Bildiri kitabı

Hakem kurulunda yer almış olduğum 20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ 10-13 Haziran Bildiri 1 ve 2 Kitabını Linkten bulabilirsiniz. Detaylı güzel çalışmalar var içinde. Tüketici, marka sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik gibi konular akademik boyutlarıyla ele alınıyor kaynaklar arasında yer almalı.

Tablet PC'lere ciddi bir talebin olduğu konusunda YouGov’un yaptığı araştırmada Tablet PC kullanıcılarının %8′i, Tablet PC’lerin masaüstü veya dizüstü bilgisayarlarının yerini aldığını, %76′sı ise mevcut bilgisayarına ek olarak Tablet PC kullandıklarını dile getiriyor.

Araştırmaya katılan yetişkinlerin %13′ü Tablet PC almayı planladıklarını söylerken, bu grubun 2/3′ü hangi markayı alacağına karar vermiş durumda.

“İdeal fiyat ne olmalı?” sorusuna Tablet PC satın almayı planlayanlar yaklaşık $400 cevabını verirken, Tablet PC alma ihtimalinin daha düşük olduğunu söyleyen kesim ideal fiyatın $250 – $400 arasında olması gerektiğini söylemiş.

Bu araştırma doğrultusunda, ABD satış fiyatı $500, İngiltere satış fiyatı £480 olan IPad2, fiyatı önemli bir kriter olarak alan potansiyel Tablet PC müşterilerini, daha uygun fiyatlı muadil ürünleri olan rakiplerine kaptıracak gibi gözüküyor.

YouGov’dan Russel Feldman, Las Vegas Tüketici Elektroniği Fuarında bu yılın sonuna kadar 80 ayrı tablet PC’nin pazara gireceğini, bunların çoğunun pazarda tutunamayacaklarına inansalar da, yaptıkları araştırmanın doğru fiyatlandırmayla birlikte doğru hedef kitleye pazarlanması halinde TabletPC’ler için gizli, büyük bir talebin olduğunu açıkça ortaya koyduğunu belirtmiş.

Türkiye açısından ise, kişisel bilgisayarları genel/multimedya amaçlı kullanan tüketici profili ve global oyuncuların rekabetçi ürünlerinin yanısıra yerli markaların da uygun fiyatlı Tablet PC’lerini piyasaya sürmesi Tablet PC pazarının büyüme eğiliminde olduğunun göstergesi.

Kaynak: http://www.marketingturkiye.net/tablet-pclere-potansiyel-talep/

Bu aynı zamanda dijital yakınsamanın da önemli bir örneği, çünkü bilgisayar ve cep telefonları özelliklerinin çoğunu ve de çizim gereçleri özelliklerinin çoğunu kapsayan tabletlerin hafifliği taşınma kolaylığı gibi etkenlerle insanların birçok ihtiyacını aynı anda karşılayabilecek hale gelmesi bunun en büyük göstergesi olarak ele alınmalıdır.

Mobil Pazarlama Tanımları

Mobil pazarlama mobil (kablosuz) araçların pazarlama aracı olarak kullanılmasıyla müşteriye ulaşmanın en kolay ve direkt olduğu pazarlama yöntemidir. Aslında hareket halinde olan veya yer değiştirebilen mecralar üzerinden yürütülebilen pazarlama faaliyetleri olarak da değerlendirilebilir. Yeni bir kavram olması dolayısıyla mevcut geleneksel pazarlama süreçlerinin/faaliyetlerinin mobil cihazlar üzerinden hayata geçirilmesiyle yapılan pazarlama olarak düşünülmektedir.

Mobil pazarlama faaliyetleri gerçekleştirilirken ürün hizmetlerin tanıtılması ya da kitlelere duyurulmasında bireyin hareket halinde olması sözkonusudur. Birey hareket halindeyken mobil araçlarla alışverişe teşvik edilmektedir. Özellikle belli bir hedefi olmayan ya da doğrudan hedefini bilen müşterinin ilgisini çekerek satınalma güdüsünü harekete geçirmek için kullanılan pazarlama yöntemi olarak da değerlendirilebilir. Mobil pazarlama işletmelerin müşterilerini analiz ederek değerlendirip ona göre teklifler sunmasını, satış öncesi ve sonrası süreçlerini takip etmelerini ve tüketicilerin satın almayı istedikleri ürünlere istedikleri zaman istedikleri yerden ulaşabilmelerini sağlayabilen, yeni nesil bir pazarlama sistemidir. Bireylere doğrudan hızlı şekilde ulaşabilme imkanı sunan ileri bir pazarlama yöntemidir. Kısacası yer zaman ve mekan sınırı olmaksızın dijital ortamın tüm olanaklarını müşterinin cebine taşıyan ve hareket halindeyken bile kullanılan bir pazarlama ortamıdır. Yani müşterilerine yaşamın her noktasında birebir ulaşarak kişiye özel seçeneklerin sunulabildiği bir sistemdir. Ayrıca tüketicinin yanında taşıyabildiği reklam mesaj gibi ögeleri de içine alır.

Mobil Pazarlama

Mobil cihaz sayılarındaki artış ve çeşitlilik tüketici iletişimi ve pazarlama anlamında şirketlere yepyeni bir pazarlama alanı sunmaktadır. Kablosuz olarak bilinen cihazlar aracılığıyla gerçekleşen mobil pazarlama gereçekten de pazarlamada büyük fırsatlar vaat eden yeni bir kavramdır. Mobil pazarlamanın henüz deneysel aşamada olduğu açıktır. Bu yeni pazarlama aracı sayesinde mobil hizmetler sunan şirketlerle birlikte pazarlama potansiyeli olan müşterilere üzerinde güçlü ve doğrudan bir iletişim sağlamada kullanılan yapı üzerine çok fazla bilimsel çalışma bulunmamaktadır. Ancak bilimsel anlamda çok büyük bir alan olduğu şimdiden çok açıktır.

Yapılan çalışmaların çoğu ise Kısa Mesaj servislerinin kullanımı üzerine zaten ilk olarak piyasada bilinen hali konuşma ve SMS gönderme olarak ortaya çıkmıştır.

Mobil pazarlama müşteriye ulaşma yönüyle mevcut pazarlama yöntemlerinden en uygunudur. Çünkü birebir müşterinin kendisine ulaşmak ve müşteriyi takip etmek mümkündür. Pazarlama yapmak isteyen tüm kurumlar uzaktan ve kablosuz iletişime uygun olan cep telefonları, cep bilgisayarları ve benzeri gereçler yoluyla müşterilere veya potansiyel müşterilere ulaşabilir ve kurum, ürün, hizmet, fikir, eylem ve kişilere ilişkin pazarlama faaliyetlerini sunabilir. Günümüzde SMS mesajları, bluetooth mesajları, video trailer, podcasting, mobil internet vb. şekillerde verilerle gelişen pazarlama çabaları olarak ortaya çıkar.

Mobil Arama, Yerel Arama ve Pazarlama

Mobil gereçler yaşamımıza girdikçe ve iphone'dan sonra çok çeşitli aplikasyonlarla da farklı işler ve çözümler bulunmasıyla aslına bakarsanız iş yapma ve pazarlama boyutları giderek değişiyor ve daha da değişecek.

Özellikle webi tarayabilen telefon sayısı arttıkça ve bu tür telefon kullanım ücretleri azaldıkça daha önceden internet pazarlaması olarak bildiğimiz kavram da yerini doğal olarak mobil pazarlamaya bırakıyor. Yani internet pazarlamasının kuralları artık eskisi gibi olmamaya başlıyor. Her an taşınabilir cihazlar kullanıcılarına da işletmelere de yeni fırsatlar sunuyor.

Bu fırsatların başında mobil arama dediğimiz kavram geliyor. Telefonların yetenekleri arttıkça bu aramalar farklı şekle de dönüşür oldu açıkçası. Ancak bilindiği gibi büyük ya da küçük ölçekli farketmez bütün işletmeler zaman içersinde ister istemez bu alana kaymak zorunda olduklarını bilmeli ve ona göre hazırlık yapmalılar. İşin ilginci tüketicinin elinde bir araç oldu mu iz sürecek. O araçtan yararlanmak tüketici için de işletmeler için de fırsata dönüşebilir.

Aslına bakarsanız bir web sitesi sahibi olmak günümüzde başarılı bir işletme olmanın göstergesi de değil ama webde arandığında üst sayfalarda bulunuyor olmak adının geçmesi hatta varsa iyi rating almış olmak gibi kavramlar da bu noktada karşımıza çıkıyor. Hatta bazı işletmelerin büyük ekranlı bilgisayarlar için yapılmış olan sayfaları küçük ekranlar da anlaşılır olamıyor.

Öte yandan bir başka konu da yerel çevrede hızlı bulunabilirlik. Google arama motoru bunu hızla sağladı. Ayrıca diğer arama motorları da artık cebe uyumlu hale dönüştüler. Google'da üst sırada olmak giderek daha da anlam kazanıyor. Öte yandan yerel arama motorları da önemli hale geliyor. Bunlar da hizmetlerini geliştirme çabasındalar.

Kısacası pazarlama demek bir anlamda aradığını bulmak hem de en uygun koşullarda hatta en yakında bulmakla eşdeğer hale gelmeye başladı. Yeni nesil pazarlamacılar buna göre hareket etmeli diyor ve bu konuyu şimdilik kapatıyorum.

Markaların Mobilleşmesi

Nysveen, Pedersen,Thorbjørnsen ve Berthon'a(2005) göre mobil cihazlar ve hizmetler dağıtım ve pazarlama iletişimi açısından güçlü kanallar olarak görülmektedir. Yazarlar tüketicinin marka ilişki boyutlarına mobil kanal eklendiğinde oluşan etkiler üzerine çalışmışlar. Çalışma üç farklı markanın marka memnuniyeti açısından mobil kullanımla (SMS / MMS)kanalda oluşan olumlu etkileri ortaya koyan bir çalışma. Ayrıca doğrudan ve dolaylı ilişkiye olan yatırım ve kanal kullanımı açısından üç markanın değerlendirmesini içeriyor. Sonuçlar SMS kanalın eklenmesiyle markaların ana kanalının tamamlanması olarak MMS kanalın kullanılmasının ise ek kanal olarak algılanması olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca, mobil hizmetlerin kullanılmasının tüketicilerle doğrudan ilişkiyi kolaylaştırılması da önemli bir durum olarak görülmektedir.

Bence bu tür ortamlarda SMS ve MMS arasındaki fark SMS'in pek çok firma tarafından yoğun olarak kullanılması MMS'in fazla popüler olmaması gibi durumların etkisini de gözden kaçırmamak gerekir.

Makale Journal of Service Research'de 2005'de yayınlanmış belki ilginizi çeker diye düşündüm.

Marka Üzerine

Marka tüketici veya müşterinin ürün/hizmetleri satınalırken aklında soru bırakmamaktır.

Sözlük anlamıyla marka kelime ve sembollerden oluşan bir ürünü eşdeğerlerinden ayıran unsurlardır. Bunlar genelde yazı, sembol, amblem, logo gibi görsel ögelerle ortaya konur.

İşletmeler açısından pazarda daha güçlü olduğunu ortaya çıkaran ve rakip işletmeler karşısında önde olmasını sağlayan görsel unsurlardır.

Belli bir kullanıcı kitlesi marka ismi geçen ürünleri kaliteli olarak kabul eder ve piyasada o ürüne ilişkin isim amblem veya logo yerleşir.

Yeni bir kullanıcı açısından değerlendirildiğinde ise tanınan, bilinen, markalı ürünler diğer kişiler tarafından zaten kullanıldıkları için o ürün/hizmetin satınalınmasından önceki araştırma süreci fazla olmamaktadır.

Markalar ürün/hizmet değerini arttıran araçlardır. Firma imajını etkileyen bu önemli unsur reklam ve halkla ilişkiler çabalarında da çok kuvvetli bir destektir. Çünkü marka sayesinde geliştirilen iyi imaj pazarda güvenilir olmayı ve söylemlerde daha etkin olmayı sağlamaktadır.
Üstelik markalar tüketici değerlendirme kriterleri arasında neredeyse firmanın olmazsa olmazı haline gelmişlerdir. Böylelikle pazarda daha güçlü ve kalıcı olmayı sağlayan ögelerin arasında yer alırlar.

Marka olan bir ürün ya da kurum tüketicilerin hafızasında yer etmiş ve kategorilendirilmiştir. Böylelikle marka olmayanlara göre oyuna 1 puan fazlasıyla çıkmaktadırlar. Böylelikle tüketicinin ürünleri alması için ikna olması kolaylaşmaktadır. Aynı zamanda bir tür güveni temsil eder.

Marka çağrışımdan yararlanır. Ürün/hizmetin ya da firmanın adı, onunla ilgili bilgiler ve yargılar otomatikman devreye girer. Çünkü artık insan beyninde yer etmiştir.

Pazarlamada önemli olmasındaki sebeplerin başında, güven vermesi, müşteri sadakati yaratması, satışları arttırması, rakiplerden ayrılmayı ve firma imajını güçlendirmeyi sağlaması, ürün seçimini kolaylaştırması gibi durumlar yatar.
Cep telefonunda en gözde markalar Nokia http://www.nokia.com.tr/, Sony Erriccson, LG, Samsung gibi markalardır. Samsung, LGhttp://www.letsgomobile.org/tr/2775/samsung-l760/ gibi Kore çıkışlı markalar Türkiye pazarında ciddi atılımlar yapmışlardır.

Marka ürünün/firmanın nüfus kagıdı gibi düşünülebilir. Ürünün/ firmanın varlığını ortaya koyan, açıklayan, diğerlerinden ayırdedilmesini sağlayan bir özelliktir.

Marka aynı zamanda ürünün itibarıdır. Çünkü tüketicinin gözünde iyi itibar bırakan ürünler markalaşabilirler. Gösteriş açısından da önemlidir, çünkü markayı kullanan veya üzerinde taşıyan insan kendini özel hissetmektedir.

Tüketici Tatmini

Tüketici tatmini, tüketicinin satınaldığı ve kullandığı ürünlerde, ihtiyaçlarını karşılayacak özellikleri bulmasıdır. İşletme açısından tüketicinin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda beklentilerinin karşılanmasıdır.

Tüketici yönüyle:

Kullanım öncesi: Üründen neler bekliyorum?
Kullanım sonrası: Üründe aradığımı buldum mu? Ne oranda? sorularının yanıtlanmasıyla değerlendirilmektedir.

Ekonomik terimlerden yola çıkacak olursak tüketicinin ihtiyaç duyduğu ürün/hizmetten beklenen verimin elde edilmesidir.

Kitaplarda ise daha çok müşterinin bir ürünü satınalırken beklediği fayda ile kullanım sırasında ve sonrasında edindiği fayda arasındaki fark olarak tanımlanmaktadır.

Tüketici tatmini bir kıyas meselesidir. Çünkü tüketici burada hem diğer ürün/hizmetlere hem de diğer kullanıcılara kıyasla doğru tercihte bulunup bulunmadığını değerlendirmektedir.

Tüketici tatmini aynı zamanda memnuniyet sürecinin temel parçası olarak ele alınabilir.
Buaradaki önemsenmesi gereken konu mobilleşen dünyada müşteri beklentilerinin de çok hızlı bir şekilde değişmesidir. Kurumların bunu tespit ederek faaliyete geçmeleri ve rakiplerine göre tüketicilerini daha iyi tanımaları ve daha fazla tatmin etmeleri anlamına gelir.

Marka günümüzde çok önemli bir gösterge olsa da artık müşteri memnuniyetini değerlendirirken detay unsurlara inilmesi gerektiği gözden uzak tutulmamalıdır.

O yüzden genişletilmiş ürün kavramındaki genişleten unsurların ele alınması kurumlar açısından kritiktir.